October 28, 2021
From Center For Stateless Society
361 views


Okumak ├╝zere oldu─čunuz makale, Anna Morgenstern taraf─▒ndan kaleme al─▒nm─▒┼č ve Faruk Pak taraf─▒ndan T├╝rk├žeye ├ževrilmi┼čtir. 19 Eyl├╝l 2010 Tarihinde Anarcho-ÔÇťCapitalismÔÇŁ is Impossible ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

├çe┼čitli ├žizgilerden bir├žok anar┼čist, anarko-kapitalistlerin ger├žekten anar┼čist olmad─▒klar─▒n─▒, ├ž├╝nk├╝ anar┼čizmin anti-kapitalizmi gerektirdi─čini iddia etti. Bunun asl─▒nda di─čer taraftan do─čru oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Devleti ger├žekten ortadan kald─▒rmak istiyorlarsa, anar┼čistlerdir, ancak ne kadar ├Âyle olduklar─▒n─▒ iddia ederlerse etsinler ger├žekten kapitalist de─čildirler.

Kendilerini ÔÇťanarko-kapitalistÔÇŁ olarak adland─▒ranlar, genellikle ÔÇťkapitalizmiÔÇŁ serbest piyasa ile, ÔÇťsosyalizmiÔÇŁ ise buna kar┼č─▒ devlet m├╝dahalesi olarak tan─▒mlamak isterler. Ama o zaman serbest piyasa nedir? Devlet m├╝dahalesi olmadan ger├žekle┼čen t├╝m g├Ân├╝ll├╝ i┼člemleri kastediyorsan─▒z, o zaman bu dairesel ve gereksiz bir tan─▒md─▒r. Bu durumda, t├╝m anar┼čistler ÔÇťanarko-kapitalistÔÇŁ olmal─▒d─▒r, en inat├ž─▒ anarko-sendikalistler bile.

Kapitalizmi bir ├Âzel m├╝lkiyet sistemi olarak tan─▒mlamak da ayn─▒ derecede sorunludur, ├ž├╝nk├╝ ├Âzel ve kamu aras─▒ndaki ├žizgiyi nas─▒l ├žekersiniz? Bir devlet alt─▒nda, devlet m├╝lkiyeti ÔÇťkamuÔÇŁ olarak kabul edilir, ancak bir anar┼čist olarak bunun bir d├╝zmece oldu─čunu bilirsiniz. Bu sadece kendilerine Devlet diyen bir grubun sahip oldu─ču ├Âzel m├╝lkt├╝r. Bir ┼čeyin 10 ki┼čiye mi yoksa 10 milyona m─▒ ait oldu─ču, onu daha az ya da daha fazla ÔÇť├ÂzelÔÇŁ yapmaz.

Biraz daha derine inersek, farkl─▒ t├╝rden anar┼čistler aras─▒nda m├╝lkiyet haklar─▒n─▒n nas─▒l tan─▒mland─▒─č─▒ ve m├╝lkiyetin do─čas─▒ hakk─▒nda sorunlar olabilir. A├ž─▒k├žas─▒, anarko-kapitalistler kimin hangi m├╝lk├╝n sahibi oldu─čuna h├╝k├╝metin karar vermesini istemiyorlar. Dolay─▒s─▒yla, en kat─▒ m├╝lkiyet├žiliklerinde bile, onlar h├ól├ó etkin bir ┼čekilde anar┼čisttirler; sadece anar┼čist bir toplumun kendini nas─▒l ├Ârg├╝tleyece─čine dair farkl─▒ bir fikirleri var.

Ancak, bence, ama├žlara odaklanma, ├╝retim ara├žlar─▒na bakma pahas─▒na anar┼čist topluluklarda ├žok fazla vurgulan─▒yor. Hedefler bazen insanlar─▒ belirli ara├žlara y├Ânlendirir, ancak sonu├žlar─▒ belirleyen hedefler de─čil ara├žlard─▒r. Ve anarko-kapitalistler anar┼čist ara├žlar─▒ takip ederse, sonu├žlar imkans─▒z bir ÔÇťanarko-kapitalizmÔÇŁ de─čil, anar┼či olacakt─▒r.

Anar┼či bir sosyal ├╝topya demek de─čildir, ayr─▒cal─▒kl─▒ bir otoritenin olmad─▒─č─▒ bir toplum demektir. Hala anar┼či alt─▒nda ele al─▒nmas─▒ gereken sosyal k├Ât├╝l├╝kler olacak. Ancak anar┼či, bu k├Ât├╝l├╝klerin yenilerini do─čurmadan ortada olan k├Ât├╝l├╝klerle sava┼čmak i├žin ├Ânemli bir ad─▒md─▒r.

Anarko-kapitalizmin imkans─▒zl─▒─č─▒ konusundaki g├Âr├╝┼č├╝m basit├že ┼č├Âyledir:

1. Anar┼čizm alt─▒nda, sermayenin kitlesel birikimi ve yo─čunla┼čmas─▒ imkans─▒zd─▒r.

2. Sermayenin yo─čunla┼čmas─▒ olmadan, ├╝cretli k├Âleli─čin ortaya ├ž─▒kmas─▒ imkans─▒zd─▒r.

3. ├ťcretli k├Âlelik olmadan ├žo─ču insan─▒n ÔÇťkapitalizmÔÇŁ olarak tan─▒yaca─č─▒ hi├žbir ┼čey yoktur.

Bunun, sermayenin kitlesel birikiminin ve yo─čunla┼čmas─▒n─▒n anar┼čizmde imkans─▒z oldu─ču ┼čeklindeki ilk k─▒sm─▒, ├že┼čitli bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ ya da y├Ânlere sahiptir.

En b├╝y├╝k sorunlardan biri, bir devlet yokken sahip olunan m├╝lk miktar─▒ artt─▒k├ža m├╝lk├╝ koruma maliyetinin ├žarp─▒c─▒ bi├žimde artmas─▒d─▒r. Bu, liberteryenler taraf─▒ndan nadiren incelenen bir ┼čeydir, ancak ├žok ├Ânemlidir.

Bunun bir nedeni, b├╝y├╝k ├Âl├žekli m├╝lk sahipli─činin hi├žbir zaman co─črafi olarak toplu halde bulunmamas─▒d─▒r. Bir milyarderin t├╝m m├╝lk├╝ k├╝├ž├╝k bir co─črafi b├Âlgede bulunmaz. Asl─▒nda, bu t├╝r bir devams─▒zl─▒k m├╝lkiyeti, ilk etapta milyarder olmak i├žin gereklidir. ├ço─ču s├╝per zengin, her yerde bir├žok fabrika, perakende sat─▒┼č ma─čazas─▒, ofis ve benzeri bulunan b├╝y├╝k ┼čirketlerde hisse sahibidir. Anonim ┼čirketlerin ┼čimdilik anar┼či i├žinde olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir kenara b─▒rak─▒rsak, bu co─črafi da─č─▒l─▒m, bu m├╝lk├╝n tamam─▒n─▒ koruman─▒n maliyetinin ├žok b├╝y├╝k oldu─ču anlam─▒na geliyor. Sadece ├žok say─▒da koruyucu gerekli oldu─ču i├žin de─čil, ayn─▒ zamanda bu gardiyanlar─▒n bir anda yerel sat─▒┼č noktas─▒n─▒ devralmaya karar vermemelerine yetecek kadar ├Âdeme yapmas─▒ gerekti─či i├žin. Bu gardiyanlar─▒ izlemeleri i├žin gardiyanlar kiralayabilirsiniz, ancak bu da kendi i├žinde yeni bir sorun haline gelirÔÇŽ

Ancak m├╝lk├╝n yaln─▒zca i├žeri izinsiz giren i├ž fig├╝rlerden de─čil, ayn─▒ zamanda yabanc─▒ istilas─▒ndan da korunmas─▒ gerekiyor. Anarko-kapitalist bir toplumun, e─čer istersek, AncapistanÔÇÖ─▒ kurmay─▒ ba┼čard─▒─č─▒n─▒ hayal edelim. AncapistanÔÇÖ─▒n yan─▒nda devlet├ži kapitalist bir ulus var, ona Aynrandia diyelim. Eh, Aynrandianl─▒lar ÔÇťhmm, AncapistanÔÇÖ─▒n vatanda┼člar─▒n─▒ koruyacak bir devletten yoksun oldu─čunaÔÇŁ karar veriyorlar. Tabii ki onlar─▒n iyili─či i├žin devralmal─▒ ve onlara bir tane vermeliyiz.ÔÇŁ Bu noktada AncapistanÔÇÖdaki milyarderler ya teslim olmal─▒, Aynrandyal─▒lar─▒ ho┼č kar┼č─▒lamal─▒ ve Ancapistan art─▒k yok olmal─▒ ya da Aynrandyal─▒lar─▒ p├╝sk├╝rtmek i├žin ├Âzel bir ordu kurmal─▒lar. Yukar─▒da ana hatlar─▒yla belirtti─čim nedenlerle ikinci se├ženek g├╝l├╝n├ž derecede pahal─▒ olmakla kalmayacak, ayn─▒ zamanda Aynrandyal─▒lar modern topyek├╗n sava┼ča giri┼čmeye karar verirlerse bir├žok m├╝lk yok edilecek. Ahh, peki ya AncapistanÔÇÖdaki t├╝m orta s─▒n─▒f insanlar; kendilerini savunmak i├žin bir milis olu┼čturmayacaklar m─▒? Evet, ama bir grup milyarderin m├╝lk├╝n├╝ savunmak i├žin bir milis olu┼čturmayacaklar.

Anarko-kapitalistler genellikle, ger├žekte hi├žbir temeli olmayan patron-i┼č├ži ili┼čkisine dair sa├žma sapan, pembe bir tabloya sahiptirler. Neredeyse hi├ž kimse uyanmaz ve ÔÇťbenim gibi bir kaybedeni i┼če alacak kadar kibar olan harika patronum i├žin cennete te┼čekk├╝r ederimÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nerek i┼če gitmez. D─▒┼č istila geldi─činde orta s─▒n─▒flar kendilerini ve m├╝lklerini savunacaklar. Ama aksiyondan pay almadan Wal-mart i├žin hayatlar─▒n─▒ riske atmayacaklar.

Anarko-kapitalistler genellikle, ger├žekte hi├žbir temeli olmayan sa├žma sapan, pembe bir patron-i┼č├ži ili┼čkisi tablosuna sahiptir. Neredeyse hi├ž kimse uyand─▒─č─▒nda ÔÇťbenim gibi bir kaybedeni i┼če alacak kadar kibar olan harika patronum i├žin tanr─▒lara te┼čekk├╝r ederimÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nerek i┼če gitmez. D─▒┼č istila geldi─činde orta s─▒n─▒flar kendilerini ve m├╝lklerini savunacaklar. Ama aksiyondan pay almadan Wal-mart i├žin hayatlar─▒n─▒ riske atmayacaklar.

Yani, m├╝lk├╝ koruma maliyetinin artmas─▒ nedeniyle, daha fazla sermaye biriktirmenin, yaln─▒zca m├╝lk├╝n korunmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ekonomik olarak verimsiz hale geldi─či bir e┼čik d├╝zeyi gelecek. Polis ve askeri koruma, devletin zenginlere verdi─či en b├╝y├╝k s├╝bvansiyondur. Bir anlamda Objektivistler, kapitalizmin ├Âzel m├╝lkiyeti korumak i├žin bir h├╝k├╝mete ihtiya├ž duydu─ču konusunda hakl─▒lar.

Ayrıca, devlet tarafından korunan bir bankacılık/finansal sistem(i) olmadan, sonsuz yüksek kârlar elde etmek neredeyse imkansızdır. Polis/askeri devlet zenginleri zengin tutmaya yardımcı olur, ancak herkesin pahasına zengin olmalarına yardımcı olan ilk etapta finansal sistemdir.

Her ┼čeyden ├Ânce, devlete ba─čl─▒ bankac─▒l─▒k, bir ki┼činin bankac─▒l─▒k hizmetlerinden yararlanabilece─či s─▒n─▒rl─▒ bir kaynak arz─▒ yarat─▒r. Bu kartelle┼čme, ger├žekte var olandan daha fazlas─▒n─▒n ├Âd├╝n├ž verildi─či olduk├ža b├╝y├╝k miktarda k─▒smi rezerv bankac─▒l─▒─č─▒ndan kurtulmalar─▒n─▒ sa─člar. Bu, kullan─▒mdaki para arz─▒n─▒ tek tarafl─▒ bir ┼čekilde art─▒rarak, kredi alan ki┼čilerin etkili bir ┼čekilde herkesten ├žald─▒─č─▒ bir durum yarat─▒r. Geni┼člemeyi finanse eden ┼čirketler, kaynaklar─▒n fiyat─▒n─▒ art─▒rarak rakiplerini bunu yapmaya veya ba┼čar─▒s─▒z olmaya zorlar. Bu, giri┼č maliyetini y├╝kselterek her sekt├Ârdeki rakiplerin miktar─▒n─▒ s─▒n─▒rlar ve azalt─▒r, bu da ├╝cretleri d├╝┼č├╝r├╝r.

Ve mevcut itibari para/merkezi bankac─▒l─▒k rejimi, para arz─▒n─▒ s├╝rekli olarak ┼či┼čirerek, insanlar─▒n tasarruf etme kabiliyetini yok ediyor, b├Âylece onlar─▒ bir i┼č kurmak veya geni┼čletmek, bir ev veya araba sat─▒n almak i├žin bor├ž almaya zorluyor. Kelimenin tam anlam─▒yla ve do─črudan sermaye arz─▒n─▒ gittik├že daha da k├╝├ž├╝len bir grup insan─▒n elinde yo─čunla┼čt─▒r─▒r, tasarruflar─▒ yok eder ve daha y├╝ksek kredi notu olanlara etkin sat─▒n alma g├╝c├╝n├╝ besler. Bu, ├╝cretleri d├╝┼č├╝r├╝r ve insanlar─▒, onlar─▒ i┼če alacak b├╝y├╝k miktarda sermayeye sahip olanlara ba─č─▒ml─▒ hale getirir.

Anar┼čide herkes herkese bor├ž verebilirdi, kendi ba┼č─▒na ÔÇťbankaÔÇŁ olarak bilinen ├Âzel bir ┼čey olmazd─▒ (ya da ba┼čka bir deyi┼čle, herhangi biri ├╝zerinde sadece ÔÇťbankaÔÇŁ yazan bir i┼čletme kurabilirdi). Yasal ihale ve hi├ž yoktan b├╝y├╝k miktarlarda para yaratma yetene─či olmadan (ÔÇťbanka ko┼čusuÔÇŁ ve/veya banknotlar─▒n deval├╝asyonu tehdidi, bunu etkin bir ┼čekilde ├žok k├╝├ž├╝k bir seviyeyle, en fazla kendi masraflar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaya yetecek kadar s─▒n─▒rl─▒ tutacakt─▒r) , para arz─▒ art─▒k bir kartelin elinde olmayacakt─▒. Bor├žlanma ender hale gelecek ve tasarruf yayg─▒nla┼čacak, sermayeyi giderek daha dar bir ┼čekilde da─č─▒tmak yerine daha geni┼č bir alana da─č─▒tacak ve b├Âylece sermayenin fiyat─▒n─▒ seyreltecekti. B├Âyle bir sistem alt─▒nda, talepteki herhangi bir de─či┼čiklik, ├žok say─▒da rakip taraf─▒ndan kar┼č─▒lanacak ve k├órlar─▒ tekrar ortalamaya indirecektir.

A├ž─▒k├žas─▒, anar┼čizm alt─▒nda ÔÇťfikri m├╝lkiyetÔÇŁ diye bir ┼čey olmayacakt─▒, dolay─▒s─▒yla para kazanmak i├žin patentlere ve telif haklar─▒na dayanan herhangi bir i┼č modeli de olmayacakt─▒. Bu, yukar─▒da bahsetti─čim seyreltmeye katk─▒da bulunacakt─▒r.

Sermayenin fiyat─▒ seyreltik├že, ├╝retimin i┼č├žilere giden pay─▒ artar. Sonunda g├Ârece─čimiz ┼čey, esasen kal─▒c─▒ bir k├╝resel i┼čg├╝c├╝ k─▒tl─▒─č─▒d─▒r. ┼×irketler, tam tersi de─čil, i┼č├žiler i├žin rekabet ederdi.

Tarihe bak─▒l─▒rsa, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla, de─čer ├╝reten m├╝lk sahiplerinin onu i┼č├ži ├Ârg├╝tlerine kiralayaca─č─▒ ├Âzel bir sendikalizm gibi bir ┼čey ortaya ├ž─▒kacakt─▒r, ├ž├╝nk├╝ onlar i├žin insanlar─▒ yar─▒ kal─▒c─▒ olarak i┼če almaya ├žal─▒┼čmaktan daha kolay olurdu.

├ľrne─čin, Madencilik, 1800ÔÇÖlerde maden aray─▒c─▒lar─▒n─▒n/sahiplerinin ├žo─čunu sat─▒n alan banka taraf─▒ndan finanse edilen anonim madencilik ┼čirketlerinin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒na kadar bir s├╝re b├Âyle ├Ârg├╝tlendi.

Dolay─▒s─▒yla, ÔÇťanarko-kapitalistÔÇŁ bir m├╝lkiyet rejimi varsay─▒ld─▒─č─▒nda bile, ba┼čka kimse i├žin ÔÇťkapitalizmÔÇŁ olarak kabul edilebilecek herhangi bir ┼čeyin var olamayaca─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Asl─▒nda toplum, ÔÇťanarko-sosyalistlerinÔÇŁ ÔÇťsosyalizmÔÇŁ olarak d├╝┼č├╝nd├╝kleri ┼čeye ├žok benzer. Tam b├Âyle olmasa da kapitalizm olarak hayal ettikleri her ┼čeyden ├žok daha yak─▒n.

Bununla birlikte, anar┼čizm alt─▒nda, bu kadar kat─▒ bir m├╝lkiyet rejimi bile garanti edilmez. Bunu farkl─▒ bir ┼čekilde i┼člemek isteyen bir toplulu─ča dayatman─▒n bir yolu yoktur. ─░nsanlar─▒n i├žinde ya┼čamas─▒ i├žin rekabet edecek bir├žok farkl─▒ topluluk ve sistem olaca─č─▒n─▒ ve en iyi g├Âr├╝nen ┼čeyin yay─▒lma e─čiliminde olaca─č─▒n─▒ tahmin ediyorum. Anarko-kapitalistlerin, insanlar─▒n m├╝lke kendilerinin tercih etti─činden daha ak─▒┼čkan veya kom├╝nal bir ┼čekilde muamele etmeyi kabul etmelerini engellemek i├žin yapabilecekleri hi├žbir ┼čey yoktur. Ayr─▒ca anarko-sosyalistlerin de bir toplulu─čun m├╝lkiyeti kendilerinin tercih ettiklerinden daha kat─▒ veya bireysel bir ┼čekilde organize etmesini ├Ânlemek i├žin yapabilecekleri hi├žbir ┼čey yoktur.

├ç├╝nk├╝ anarko-kapitalizm imkans─▒z oldu─ču gibi, anarko-sosyalizm de (kavramlar─▒ nas─▒l tan─▒mlad─▒─č─▒n─▒za ba─čl─▒ olarak) imkans─▒zd─▒r. Ger├žekte, baz─▒ insanlar─▒n ba┼čkalar─▒n─▒n yapmad─▒─č─▒ ┼čeyleri yapma ├Âzel hakk─▒na sahip oldu─ču o b├╝y├╝k kurgu olan devlete kar┼č─▒ olan hepimiz anar┼čistiz. Ve anar┼či alt─▒nda ne olacak? HER ┼×EY.




Source: C4ss.org