May 23, 2022
From Center For Stateless Society
199 views

Okumak ├╝zere oldu─čunuz makale Joseph A. Labadie taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼čt─▒r, orijinal olarak Detroit Liberty Club taraf─▒ndan yay─▒nlanan bir bro┼č├╝rden al─▒nan yaz─▒, 1979 k─▒┼č─▒nda dandelion dergisi, 3. Cilt, 12 numaral─▒ say─▒s─▒nda yeniden bas─▒lm─▒┼čt─▒r (Michael E. Coughlin taraf─▒ndan 1977ÔÇÖde bas─▒lmaya ba┼članan bireyci anar┼čist ├žizgide bir dergi.) 1 ┼×ubat 2016ÔÇÖda C4SSÔÇÖde yay─▒nlanm─▒┼č ve Faruk Pak taraf─▒ndan T├╝rk├že ÔÇÖye ├ževrilmi┼čtir.

┼×imdi size anar┼čizmin ne oldu─čunu anlatmam─▒ istiyorsunuz de─čil mi? En az─▒ndan deneyebilirim ve kendi a├ž─▒mdan en az─▒ndan bilgisiz kapitalist gazetelerin, yalanc─▒lar─▒n, aptallar─▒n ve k├Ât├╝ niyetlilerin genel olarak servis etti─či anar┼čizm gibi bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ anlaman─▒za yard─▒mc─▒ olmak isterim.

├ľncelikle Anar┼čizm hakk─▒nda ger├žekleri ├Â─črenmek isteyen herkesi, anar┼čizmin d├╝┼čmanlar─▒yla konu┼čmaya de─čil de anar┼čistlerin kendileriyle konu┼čmaya ve anar┼čist literat├╝r├╝ okumaya te┼čvik etmek isterim. Bir de kendilerini anar┼čist olarak adland─▒rsalar bile birka├ž hatta bir d├╝zine ki┼činin bu konuda s├Âyleyecekleriyle hareket etmek de her zaman g├╝venli de─čildir. ├ço─čunlu─čunun s├Âyledi─či ┼čeyleri al─▒n ve aralar─▒nda uyu┼čamad─▒klar─▒ k─▒s─▒mlar─▒ bo┼čverin. Geriye kalanlar da muhtemelen do─črudur. ├ľrne─čin, Hristiyanl─▒k nedir? Bir d├╝zine veya daha fazla ki┼čiye bu soruyu y├Âneltin ve muhtemelen cevaplar─▒nda her a├ž─▒dan hemfikir olmayacaklar. Baz─▒ temel ├Ânermeler ├╝zerinde anla┼čabilirler. Hristiyanl─▒─č─▒n do─čru anlat─▒m─▒, aralar─▒ndan birinin s├Âylediklerinin aksine muhtemelen bu anla┼čt─▒klar─▒ noktalar olur. Bir felsefenin ne oldu─čunu bulman─▒n en iyi yolu bu ay─▒klama s├╝recidir. Bunu anar┼čizmin ne oldu─čunu belirlerken uygulad─▒m ve ger├že─če makul ┼čekilde yakla┼čt─▒─č─▒m─▒ s├Âylemek adil bir karine olur.

Anar┼čizm, Benjamin R. Tucker a─čz─▒nda, ÔÇťinsano─člunun t├╝m hususlar─▒n─▒n bireyler ve g├Ân├╝ll├╝ dernekler taraf─▒ndan y├Ânetilmesi ve devletin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ gerekti─čiÔÇŁ doktrini olarak tan─▒mlanabilir.

Devlet, ÔÇťi┼čgal ilkesinin, kendilerini belirli bir b├Âlgedeki t├╝m halk─▒n temsilcisi veya efendisi olarak g├Âren bir birey ya da bireylerde ete kemi─če b├╝r├╝nm├╝┼č halidirÔÇŁ dir.

H├╝k├╝met, ÔÇťinvaziv olmayan bireyin harici bir iradeye tabi k─▒l─▒nmas─▒d─▒r.ÔÇŁ

┼×imdi bu tan─▒mlar─▒ akl─▒n─▒zdan ├ž─▒karmay─▒n ve ÔÇťdevletÔÇŁ, ÔÇťh├╝k├╝metÔÇŁ veya ÔÇťAnar┼čiÔÇŁ kelimelerini Anar┼čistin kendisinin kulland─▒─č─▒ anlamdan ba┼čka anlamda kullanmay─▒n. Bay TuckerÔÇÖ─▒n tan─▒mlar─▒ genel olarak, Anar┼čistler taraf─▒ndan her yerde kabul edilmektedir.

Herbert Spencer ve di─čerlerine g├Âre devlet, sava┼čtan, sald─▒rgan sava┼čtan, ┼čiddetten do─čdu ve her zaman ┼čiddetle varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝. Devletin i┼člevi her zaman y├Ânetmek, egemen s─▒n─▒flar─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ istedikleri ┼čeyleri egemen olmayan s─▒n─▒flara yapt─▒rmak olmu┼čtur. Devlet bir monar┼čide krald─▒r, s─▒n─▒rl─▒ bir monar┼čide kral ve parlamentodur, Amerika Birle┼čik Devletleri gibi bir cumhuriyette se├žilmi┼č temsilciler ve ─░svi├žreÔÇÖde oldu─ču gibi bir demokraside se├žmenlerin ├žo─čunlu─čudur. Tarih g├Âsteriyor ki devletin bireyler ├╝zerindeki g├╝c├╝ azald─▒k├ža, kitlelerin zihinsel, ahlaki ve maddi ko┼čullar─▒ her zaman daha iyiye gitmi┼čtir. ─░nsan, bireysel ve kolektif ├ž─▒karlar─▒ hususunda daha ├žok ayd─▒nland─▒k├ža, kendisi ve davran─▒┼člar─▒na dayat─▒lan otoritenin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒nda ─▒srar eder hale gelir. Kilise maddi konuda iyiye gitmi┼č, ba─č─▒┼č toplayabilmi┼čtir ├ž├╝nk├╝ insanlar ├Â─čretileri kabul etmeye, desteklemeye yahut sapk─▒n ilan edilip dire─če ba─čland─▒ktan sonra yak─▒lmaya yahut t├╝rl├╝ k├Ât├╝ muameleye zorlanmam─▒┼čt─▒r; insanlar daha iyi giyinmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r ├ž├╝nk├╝ devlet k─▒l─▒k k─▒yafet yasa─č─▒n─▒ kald─▒rm─▒┼čt─▒r; insanlar kendi e┼člerini se├žebildikleri i├žin mutlu olmu┼člard─▒r; ki┼činin, sa├ž─▒n─▒ kestirmesini, seyahat etmesini, ticaretini, evinin pencere say─▒s─▒n─▒, Pazar g├╝nleri t├╝t├╝n kullan─▒p kullanmayaca─č─▒n─▒ veya ├Âp├╝┼čebilip ├Âp├╝┼čemeyece─čini vb. d├╝zenleyen kanunlar ortadan kalkt─▒─č─▒ndan beri insanlar her a├ž─▒dan daha iyiye gitmi┼čtir. RusyaÔÇÖda ve di─čer baz─▒ ├╝lkelerde yasal izin olmadan ├╝lkeye girmenize veya ├╝lkeden ├ž─▒kman─▒za, yasalar─▒n onaylad─▒─č─▒ durumlar d─▒┼č─▒nda kitap yahut gazete ├ž─▒karman─▒za veya okuman─▒za, polise haber vermeden gece boyunca yabanc─▒ birini evinizde bar─▒nd─▒rman─▒za izin verilmez ve binlerce ba┼čka ┼čekilde bireyin hareketleri k─▒s─▒tlan─▒r. En ├Âzg├╝r ├╝lkelerde bile birey, vergi tahsildarlar─▒ taraf─▒ndan soyulmakta, polis taraf─▒ndan d├Âv├╝lmekte, mahkemeler taraf─▒ndan cezalara ├žarpt─▒r─▒lmakta ve hapse at─▒lmaktad─▒r; bireyin davran─▒┼člar─▒ sald─▒rgan olmad─▒─č─▒nda yahut e┼čit ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ihmal etmedi─činde de otoriteler taraf─▒ndan g├Âzda─č─▒ verilmektedir.

Anar┼čizmin mutlak ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ tesis etmeyi ama├žlad─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝rmek, baz─▒ Anar┼čistler taraf─▒ndan bile s─▒kl─▒kla d├╝┼č├╝len bir hatadan ibaret. Anar┼čizm pratik bir felsefedir ve imkans─▒z─▒ ba┼čarmaya ├žabalamaz. Bunu s├Âylemekle beraber Anar┼čizmin yapmay─▒ ama├žlad─▒─č─▒ ┼čey, e┼čit ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ her insan evlad─▒na uygulanabilir k─▒lmakt─▒r. Buna g├Âre ├žo─čunlu─čun az─▒nl─▒ktan daha fazla hakk─▒ olamaz, milyonlar─▒n birden fazla hakk─▒ yoktur. Bu, er insan─▒n do─čan─▒n t├╝m ├╝r├╝nleri ├╝zerinde paras─▒z ve fiyats─▒z e┼čit haklara sahip olmas─▒ gerekti─čini; birinin ├╝retti─či ┼čeyin kendisine ait olaca─č─▒n─▒ ve ya kanun ka├ža─č─▒ ya devlet olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kacak birey ya da birey grubunun, ├╝retenin r─▒zas─▒ olmadan herhangi bir pay almamas─▒ gerekti─čini; herkesin kendi ├╝r├╝nlerini diledi─či noktada takas edebilmesine izin verilmesi gerekti─čini; isterse hemcinsleriyle i┼čbirli─či yapmas─▒na ya da isterse onlarla herhangi bir alanda rekabet edebilmesine izin verilmesi gerekti─čini; hemcinslerinin e┼čit haklar─▒n─▒ ihmal etmedi─či s├╝rece, ├ž─▒kartt─▒─č─▒, okudu─ču, yedi─či i├žti─či veya yapt─▒─č─▒ ┼čeylerde hi├žbir k─▒s─▒tlamaya tabi olmamas─▒ gerekti─čini ima eder.

Anar┼čizmin Amerika Birle┼čik DevletleriÔÇÖne ithal edilen, pratik olmayan bir teori oldu─ču, bir├žok cahil yabanc─▒ taraf─▒ndan s─▒kl─▒kla belirtilir. Elbette bu s├Âz├╝ s├Âyleyenler, ├Ânermenin yanl─▒┼čl─▒─č─▒n─▒n bilincinde olarak yapm─▒┼člar gibi yan─▒l─▒yorlar. Ki┼čisel ├Âzg├╝rl├╝k doktrini uygulamaya koyulmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan bir Amerikan doktrinidir; Paine, Franklin, Jefferson ve di─čerleri bunu ├žok iyi anlam─▒┼č ve g├Âstermi┼člerdir. Buraya dini konularda ├Âzel yarg─▒ hakk─▒n─▒ kullanmak i├žin gelen P├╝ritenler bile bu konuda az ├žok bir fikre sahiptiler. Dinde ├Âzel h├╝k├╝m verme hakk─▒, dinde anar┼čidir. Bireysel egemenlik doktrinini ilk form├╝le eden ki┼či de zaten a┼ča─č─▒l─▒k bir yanki idi, sonu├žta Josiah Warren, Devrimci General WarrenÔÇÖ─▒n soyundan geliyordu. Bu ├╝lkede eyaletler aras─▒nda yap─▒lan ticarette bir anar┼čiden s├Âz edilebilir, sonu├žta serbest ticaret anar┼činin g├Âzler ├Ân├╝ndeki halidir.

Su├ž i┼čleyen hi├ž kimse Anar┼čist olamaz ├ž├╝nk├╝ su├ž, agresyon yoluyla bir ba┼čkas─▒na zarar vermektir ÔÇô bu da anar┼čizmin tam tersidir.

Nefsi m├╝dafaa durumlar─▒ d─▒┼č─▒nda bir ba┼čkas─▒n─▒ ├Âld├╝ren hi├ž kimse Anar┼čist olamaz ├ž├╝nk├╝ bu, bir ba┼čkas─▒n─▒n e┼čit ya┼čama hakk─▒n─▒ elinden almakt─▒r ÔÇô bu da Anar┼čizmin antitezidir.

Anar┼čizmin k─▒nad─▒─č─▒ ┼čeyleri yaparak Anar┼čist olamazs─▒n─▒z.

Anar┼čizm bir arazi bulur ve toprak ├╝zerinde tek m├╝lkiyeti sa─člard─▒, akabilinde de toprak rant─▒ ortadan kald─▒r─▒lm─▒┼č olurdu.

Her bir bireye veya birli─če bir takas arac─▒ olan paray─▒ basma hakk─▒ garanti edilecek ve akabilinde para ├╝zerindeki faiz, i┼čbirli─či ve rekabetin yapabilece─či ├Âl├ž├╝de ortadan kald─▒r─▒lm─▒┼č olurdu.

Anar┼čizm patent ve telif haklar─▒n─▒ reddeder ve bu konudaki tekelden kurtulmak i├žin patent haklar─▒n─▒ ortadan kald─▒r─▒r.

Rastgele bir grup insan─▒n bir bireyi istemedi─či bir ┼čey i├žin vergilendirme hakk─▒n─▒ reddeder, vergilendirmenin ancak g├Ân├╝ll├╝ olmas─▒ gerekti─čini ├Âne s├╝rer, ├Ârne─čin kiliselerin, sendikalar─▒n, sigorta topluluklar─▒n─▒n ve di─čer t├╝m g├Ân├╝ll├╝ derneklerin yapt─▒─č─▒ gibi.

─░nsan ─▒rk─▒n─▒n daha mutlu ko┼čullara ├ž─▒kabilmesinin en iyi yolunun hayat─▒n her an─▒nda ├Âzg├╝rl├╝k oldu─čuna inan─▒r.

Anar┼čizmin sosyalizm olmad─▒─č─▒ s├Âylenmekte. Bu da bir hata. Anar┼čizm g├Ân├╝ll├╝ sosyalizmdir. ─░ki ├že┼čit sosyalizm mevcuttur, devlet├ži ve anar┼čist, otoriter ve liberter, devlet ve ├Âzg├╝rl├╝k. Ger├žekten de toplumsal iyile┼čmeye ye─čin her ├Ânerme, birey ├╝zerindeki d─▒┼č iradenin ve g├╝├žlerin birey ├╝zerindeki etkisini art─▒rmak yahut azaltmaktad─▒r. Art─▒r─▒yorlarsa devlet├ži; azalt─▒yorlarsa anar┼čistlerdir.

Anar┼či; liberte, ├Âzg├╝rl├╝k, ba─č─▒ms─▒zl─▒k, serbestlik, ├Âzy├Ânetim, gayri-m├╝dahalecilik, kendi i┼čine bak ve kom┼čunu rahat b─▒rak, laissez faire, y├Ânetilemezlik, ├Âzerklik vb. gibi anlay─▒┼člarla e┼čanlaml─▒d─▒r.

Size, Anar┼čizmin ne oldu─ču ve ne olmad─▒─č─▒ konusunda yaln─▒zca yar─▒m yamalak bir taslak verildi─čini g├Âr├╝yorum. Konuyu daha fazla ara┼čt─▒rmak isteyen entelekt├╝el yeti┼čkinler ┼čunlarda arad─▒klar─▒n─▒ bulabilir: TuckerÔÇÖ─▒n Instead of a Book; ProudhonÔÇÖdan What is Property? ve Economical Contradictions; TandyÔÇÖnin Voluntary SocialismÔÇÖi; MackayÔÇÖ─▒n The Anarchists; Auberon HerbertÔÇÖden Free Life; The Demonstrator; Lucifer ve daha nicesi.




Source: C4ss.org