June 20, 2022
From Center For Stateless Society
214 views

Okumak ├╝zere oldu─čunuz makale, Shane Ross taraf─▒ndan kaleme al─▒nm─▒┼č ve Faruk Pak taraf─▒ndan T├╝rk├že ÔÇÖye ├ževrilmi┼čtir. 3 Mart 2022 tarihinde ÔÇťEmma Goldman and Individualist AnarchismÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

Emma Goldman, tarihsel bir g├Âr├╝ng├╝ olarak anar┼čizmle s─▒kl─▒kla ili┼čkilendirilen bir isimdir. Onun devlet aleyhtar─▒ aktivizmi, 20. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda feminizm ve ├Âzg├╝r a┼čk hareketlerine verdi─či radikal destek ve anar┼či yolunda s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ─▒┼č─▒lt─▒l─▒ hayat─▒, bug├╝n anar┼čist olman─▒n ne anlama geldi─čini anlamam─▒zda kendini g├Âstermektedir.

Bu analizde GoldmanÔÇÖa girmeden ├Ânce, onun bir kom├╝nist oldu─čunu belirtmek gerekir ki bu da liberter camian─▒n baz─▒ kesimlerinde onun bir d├╝┼č├╝n├╝r olarak de─čerine dair baz─▒ soru i┼čaretleri uyand─▒rabilir. Yine de Goldman ┼čiddetle toplum kontrol├╝ne, devlete kar┼č─▒ ve bireycilik yanl─▒s─▒yd─▒. ├ľmr├╝ boyunca arkada┼č─▒ olan Voltairine De Cleyre bu sitenin favori teorisyenlerinden biridir ve bunun iyi bir nedeni var. ─░kili ekonomi konusunda fikir ayr─▒l─▒klar─▒ ya┼časa da kamuoyu ├Ân├╝nde birbirlerini defalarca savundular ├ž├╝nk├╝ onlara g├Âre her ikisinin de anar┼čist d├╝┼č├╝nceye kataca─č─▒ ├žok ┼čey vard─▒. Bug├╝n├╝n maksad─▒ a├ž─▒s─▒ndan, yapt─▒─č─▒ analiz faydal─▒d─▒r ve e─čer herhangi bir ÔÇťanar┼čist-kom├╝nistÔÇŁ toplumsal olmayan anar┼čistler taraf─▒ndan sayg─▒ g├Ârmeyi hak ediyorsa, bu odur.

Fakat bunun d─▒┼č─▒nda da GoldmanÔÇÖ─▒n anar┼čist ├ževrelerde tart─▒┼čmas─▒z bir yeri oldu─ču s├Âylenemez. Bug├╝n felsefi kanonun b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ hem NietzscheÔÇÖyi hem de pek ├žok ÔÇťegoistÔÇŁ d├╝┼č├╝nceyi en nihayetinde bir bak─▒ma anti-anar┼čist olarak konumland─▒racakt─▒r. Goldman, (kendi d├Âneminde de var olan ve a├ž─▒k├ža sald─▒rd─▒─č─▒) bu d├╝┼č├╝ncenin aksine, ├Âzellikle Stirner ve NietzscheÔÇÖden etkilenen egoizmi kendi anar┼čist kom├╝nizmine dahil etmi┼čtir (Nietzsche bir egoist miydi? Belki).

Cory MassiminoÔÇÖnun bu sempozyuma yazd─▒─č─▒ ├ľns├ÂzÔÇÖde, anar┼čizm ve egoizmin tarihsel olarak nas─▒l ├Ârt├╝┼čt├╝─č├╝ ve potansiyel olarak nas─▒l etkile┼čime girebilece─čine dair pek ├žok soru y├Âneltilmi┼čtir. Bu sorulardan birka├ž─▒, ├Âzellikle de praksis, empati ve etikle ilgili sorular, GoldmanÔÇÖ─▒n ve Stirner ile NietzscheÔÇÖnin di─čer devrimci okumalar─▒yla i├žg├Âr├╝l├╝ bir ┼čekilde yan─▒tlanabilir. Rai Ling, ele al─▒nmas─▒n─▒n ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m ilgin├ž bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ g├╝ndeme getiriyor. Sadece egoizm ve anar┼čizm aras─▒ndaki ├želi┼čkilerle ilgili sorular de─čil, daha da ├Ânemlisi, anar┼čistlerin tarihsel bireyci ve egoist filozoflardan ne ┼čekilde yararlanabilece─čine dair sorular var. Bu yaz─▒n─▒n amac─▒, en az─▒ndan k─▒smen Emma GoldmanÔÇÖ─▒n anar┼čizm ve bireycilik analizini kullanarak Stirner, Nietzsche ve EgoizmÔÇÖin anar┼čizmle etkile┼čime girdi─či yollar─▒n baz─▒lar─▒na parmak basmakt─▒r.

Otoriter Nietzsche

├ľncelikle, Nietzsche anar┼čist bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla ele al─▒nd─▒─č─▒nda garip bir ┼čahsiyettir. Tam anlam─▒yla bir ÔÇťegoistÔÇŁ yahut ÔÇťanar┼čistÔÇŁ de─čildir, lakin yine de fikirleri bizim i├žin faydal─▒d─▒r. NietzscheÔÇÖnin grup d├╝┼č├╝ncesi ve demokrasiye y├Ânelik ┼čiddetli ele┼čtirileri, bireyci anar┼čistlerin y├╝zy─▒llard─▒r savundu─ču ┼čeyleri yans─▒tmaktad─▒r.

GoldmanÔÇÖ─▒n Nietzsche okuyu┼ču bize onun bireyci anar┼čizminin ne hakk─▒nda oldu─čuna dair baz─▒ ├Ânemli i├žg├Âr├╝ler sunar. GoldmanÔÇÖa g├Âre ├╝bermensch fikri (NietzscheÔÇÖye a┼čina olmayanlar i├žin ├╝bermensch, onun ÔÇťh─▒n├žÔÇŁ ya da ÔÇťk├Âle ahlak─▒ÔÇŁ olarak g├Ârd├╝klerini a┼čk─▒nla┼čt─▒ran bir t├╝r ideal varl─▒k durumuydu) salt bir efendi fikri de─čil, otorite ya da olumsuzlama olmaks─▒z─▒n yeti┼čtirilen tamamen yeni bir benlik kavram─▒yd─▒. Nietzscheci bir anar┼čist i├žin g├╝c├╝n uzant─▒s─▒, insanlar─▒ k├Âle ya da efendiye tabi k─▒lmayan, ilke olarak ve h─▒n├ž duymadan ├Âzerkli─či en ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karan bir ya┼čam─▒n yarat─▒lmas─▒d─▒r (burada DeleuzeÔÇÖ├╝n NietzscheÔÇÖsinden de biraz yararlan─▒yorum).

ÔÇťOkurlar aras─▒nda yayg─▒n olan en cesaret k─▒r─▒c─▒ temay├╝l, bir eserden kopar─▒lan bir c├╝mlenin yazar─▒n fikirlerinin veya ki┼čili─činin bir ├Âl├ž├╝t├╝ olarak g├Âstermektir. ├ľrne─čin Friedrich Nietzsche, UbermenschÔÇÖe inand─▒─č─▒ i├žin zay─▒flardan nefret eden biri olarak karalan─▒r. Bu ├╝st├╝n insan vizyonunun ayn─▒ zamanda zay─▒flar ve k├Âleler yeti┼čtirmeyecek bir toplum d├╝zeni ├ža─čr─▒s─▒nda bulundu─ču, o dev zihnin s─▒─č yorumcular─▒n─▒n akl─▒na gelmiyor.ÔÇŁ (Goldman, Anarchism and Other Essays)

Goldman ayr─▒ca Nietzscheci bireycili─čini bir kavram olarak ahlaka da tatbik eder ki bu modern anar┼čistlerin ak─▒llar─▒nda tutmalar─▒ gereken olduk├ža ├Ânemli bir husustur. GoldmanÔÇÖ─▒n ├Âzg├╝r a┼čk ve feminizm fikirleri o zamanlar bug├╝n oldu─čundan ├žok daha devrimciydi, ancak Bakunin ve ondan ├Ânceki anar┼čistleri de tekrarlayarak toplumsal ahlak─▒n her y├Ân├╝n├╝ sorgulad─▒ ve NietzscheÔÇÖnin de ele┼čtirdi─či bu sistemlerin ÔÇťzay─▒flar ve k├Âlelerden olu┼čan bir ─▒rkÔÇŁ yeti┼čtiren tahakk├╝m sistemlerini nas─▒l destekledi─čini tart─▒┼čt─▒. ├ľrne─čin ÔÇťataerkillikÔÇŁ gibi hem ÔÇťefendiyiÔÇŁ (diyelim ki erkekleri) hem de ÔÇťk├ÂleyiÔÇŁ (diyelim ki kad─▒nlar─▒) ressentimentÔÇÖ─▒n s─▒n─▒rlar─▒na hapseden ve anar┼čist bir ama├ž olan failli─čin maksimizasyonunu engelleyen bir kavram─▒ s├╝rd├╝ren ┼čey, efendi-k├Âle ili┼čkisinde mevcut olan ressentimentÔÇÖt─▒r. Nietzscheci bir mercek, g├╝├ž ili┼čkilerine ve bunlar─▒n ├Âtesine nas─▒l ge├žilebilece─čine dair tamamen yeni bir ele┼čtiri sunar.

Esasen, anar┼čist bir Nietzsche perspektifi, g├╝├ž sistemlerinin h├╝kmedenleri ve h├╝kmedilecekleri ├╝retmeye devam etti─čini ortaya koyacakt─▒r. Bu g├╝├ž ili┼čkileri kendi varl─▒klar─▒n─▒ beslemeye devam eder ve bir kavram olarak ├Âzg├╝rl├╝k bizi kimli─či tahakk├╝m politikalar─▒n─▒n ├Âtesinde bir kapsamda g├Ârmeye itmektedir.

Nietzsche ayn─▒ zamanda ÔÇťg├╝├ž istenciÔÇŁ kavram─▒yla da ├╝nl├╝d├╝r ve bu kavram bir├žok anar┼čist i├žin tehlike ├žanlar─▒n─▒n ├žalmas─▒na yol a├žabilir. NietzscheÔÇÖnin bu temel unsuru da dahil olmak ├╝zere devrimci okumalar─▒ hi├ž olmam─▒┼č gibi muamele yapmak cahilliktir. NietzscheÔÇÖnin ÔÇťg├╝├žÔÇŁ kavram─▒n─▒ tahakk├╝m olarak yorumlamak, hem Goldman hem de DeleuzeÔÇÖ├╝n i┼čaret edece─či gibi (ki bence anar┼čistler i├žin NietzscheÔÇÖyi ├ževreleyen en faydal─▒ perspektiflerdir) ba┼člang─▒├žta s─▒─čd─▒r. ─░ktidar sosyal bir stat├╝ sembol├╝ olmaktan ziyade temelde ontolojik bir ger├žekliktir; bu anlamda (├žok fazla jargona girmeden) Nietzsche varolu┼ču bir d├╝rt├╝ler ak─▒┼č─▒ ve iktidar─▒ da s├Âz konusu d├╝rt├╝lerin hakimiyeti olarak g├Âr├╝r. Nihai basitle┼čtirmede ÔÇťg├╝├ž istenciÔÇŁ, failli─čin de─čil, varl─▒─č─▒n istenci, ger├žekli─čin tahakk├╝m├╝ olarak a├ž─▒klanabilir. E─čer bir ┼čey varsa, g├╝├ž istenci failli─čin bir ifadesi, bir dal─▒d─▒r. Ki┼činin g├╝├ž istenci basit├že ki┼činin varolu┼čudur ve g├╝├ž istencinin toplumsal olmas─▒ anlam─▒nda, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de arzu g├╝d├╝lerinde ifade edilir ve anar┼činin di─čer t├╝m ÔÇťsistemlerdenÔÇŁ daha fazla yerine getirebilece─či arzulard─▒r.

GoldmanÔÇÖa g├Âre NietzscheÔÇÖnin burada bize sa─člad─▒─č─▒ fayda, analizinin hiyerar┼či ve olumsuzlamadan uzak, yepyeni bir kimlik ve ili┼čki kavramsalla┼čt─▒rmas─▒na i┼čaret etmesidir. Onun ontolojisindeki nihai olumluluk ve olumlaman─▒n varl─▒─č─▒, ona dair sahip oldu─čumuz t├╝m siyasi uygulamalarda yank─▒lan─▒r ve bence yaln─▒zca bir erdem olarak eylemlili─čin anar┼čist hedefine yard─▒mc─▒ olmaya hizmet eder. Ubermensch fikri, ├Ârne─čin ekonomiye uyguland─▒─č─▒nda, a├ž─▒k├ža mutualist bir mercekle d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde kapitalizmden ayr─▒ bir piyasa akt├Âr├╝n├╝ kavramsalla┼čt─▒rmam─▒za yard─▒mc─▒ olabilir. Goldman ve Deleuze, NietzscheÔÇÖnin g├╝├žl├╝ analizini devrimci bireyci bir amaca ba─člamak i├žin ├žal─▒┼čt─▒lar ve bize de bunu uygulamak d├╝┼č├╝yor.

Narsist Stirner

Nietzscheci analiz, modern bir anar┼čist i├žin faydal─▒ bir ara├ž olarak, ├Âzellikle Goldman taraf─▒ndan ortaya konan bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla k─▒saca g├Âzden ge├žirilmi┼čtir. Anar┼čist ├ževrelerde daha da pop├╝ler olan, hatta kendi mutualist anar┼čizm okulumuzdaki tarihsel fig├╝rlere (├Ârne─čin Tucker ve Lum) ├Ânemli bir ilham kayna─č─▒ olan Stirner ve onun EgoizmÔÇÖidir. Piyasa anar┼čizmi ve egoizm (ve postmodernizm) aras─▒nda ke┼čfedilecek ├žok ┼čey var, ancak k─▒sa olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan modern egoist anar┼čizmdeki birka├ž anahtar konseptin ve bunlar─▒n mutualist bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ i├žin nas─▒l faydal─▒ olabilece─čine inand─▒─č─▒m─▒n ├╝zerinde duraca─č─▒m.

GoldmanÔÇÖ─▒n StirnerÔÇÖine d├Ânecek olursak, Goldman onu yay─▒nlanm─▒┼č en ├╝nl├╝ eserinin ba┼č─▒nda demokrasinin anar┼čist bir ele┼čtirisini form├╝le etmek i├žin kullan─▒r. Bu ele┼čtiri, yani ├žo─čunlu─čun birey ├╝zerinde hi├žbir hakka sahip olmad─▒─č─▒ ve eylemlili─čin demokrasinin ruhuna ayk─▒r─▒ oldu─ču ele┼čtirisi, Egoizm adl─▒ eserinden gelmektedir ve g├╝n├╝m├╝zde anar┼čist ├ž├Âz├╝mleme i├žin kesinlikle kullan─▒┼čl─▒d─▒r. Goldman kitleyi k├Ât├╝l├╝k i├žin bir g├╝├ž olarak g├Âr├╝r, a├ž─▒k├ža d├╝┼č├╝ncesiz ve ele┼čtirel de─čildir ve bunun yerine kendi korunmas─▒yla ve dolay─▒s─▒yla gereksiz sosyal tahakk├╝m├╝n devam─▒yla motive olur. ├ľrne─čin, a├ž─▒k ki┼čisel itiraz─▒na ra─čmen AmerikaÔÇÖda ─▒rk├ž─▒l─▒─č─▒n devam etmesini ve bireyin mutlak failli─činin her t├╝rl├╝ ─▒rk├ž─▒ tahakk├╝m├╝n ├╝st├╝nde oldu─čuna inanmas─▒n─▒ ├Ârnek g├Âsterir. Bence bu, anar┼čistlerin tarihsel olarak etik analizlerimizi toplumsal hareketler ve toplumsal zul├╝mle nas─▒l harmanlad─▒klar─▒ ve harmanlamaya devam etmeleri gerekti─či konusunda modern anar┼čistler i├žin olduk├ža ├Ânemli bir i├žg├Âr├╝d├╝r.

Grup d├╝┼č├╝ncesine y├Ânelik bu ele┼čtiri sadece kom├╝nistlere ├Âzg├╝ de─čildir. Ekonomiye uyguland─▒─č─▒nda, anti-kapitalizmin daha ÔÇťsolundaÔÇŁ (a├ž─▒k olmak gerekirse GoldmanÔÇÖ─▒n kendisi taraf─▒ndan de─čil) ortaya at─▒lan baz─▒ ÔÇťdemokratik planlamaÔÇŁ ele┼čtirilerini de form├╝le edebiliriz. ├ľzg├╝rl├╝─č├╝n en g├╝├žl├╝ haliyle grup demokrasisi yoluyla de─čil, d─▒┼č kontrole kar┼č─▒ radikal bir eylemlilik g├Âsterisiyle ifade edildi─či fikri, baz─▒ Marksist e┼čitlik ve ├Âzg├╝rl├╝k anlay─▒┼člar─▒ ile bir anar┼čist i├žin faydal─▒ olanlar aras─▒ndaki temel fark─▒ ortaya koymaya yard─▒mc─▒ olur.

Modern Egoistler ayn─▒ zamanda bir kavram olarak ÔÇťegoistlerin birli─či ÔÇťne i┼čaret etmekten ho┼član─▒rlar, esasen ili┼čkiler tamamen g├Ân├╝ll├╝ eylem ve bireylerin eliyle kat─▒l─▒m ├╝zerine kuruludur. Bu, GoldmanÔÇÖdan TuckerÔÇÖa ve RandÔÇÖa kadar her kesimden ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ bireycinin hemfikir olabilece─či bir konudur; tabiri caizse ÔÇťegoistlerin birli─či ÔÇťnin g├╝c├╝. Ancak bu kavram, t├╝m potansiyeliyle hayata ge├žirildi─činde, devlet liberteryenizmindeki baz─▒ kusurlar─▒ hakl─▒ olarak ele┼čtirir; buna bir s├Âzle┼čme arac─▒s─▒ olarak devlet de dahildir.

Ekonomik olarak, egoistlerin birli─či belki de esasen devlet zoruyla yap─▒lan s├Âzle┼čmeden ziyade g├╝vene dayal─▒ i┼člemler olarak d├╝┼č├╝n├╝lebilir ki bu da mutualist analiz i├žin bir kez daha faydal─▒d─▒r (kavram─▒n kendisi geri ├žekilme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ ve zorlay─▒c─▒ g├Âzetimin mutlak eksikli─čini ├žok ├Ânemli olarak g├Ârece─činden). Hala yeterince ├╝retebilen ve sa─člayabilen ÔÇťegoistlerin birlikleriÔÇŁ ile y├Ânetilen bir ekonomi, esasen otoriter m├╝dahale olmaks─▒z─▒n tamamen g├Ân├╝ll├╝ ticaretle y├Ânetilecektir (ÔÇŽmutualizm?) Bir ÔÇťegoist birli─čiÔÇŁ, zorlama olmaks─▒z─▒n, tamamen yerine getirilmi┼č arzu ve g├Ân├╝ll├╝ s├Âzle┼čmeyle i┼čler ki bu, birka├ž on y─▒ld─▒r liberteryenizmin piyasa anar┼čisti mezheplerinin belirtilen ekonomik hedefi olmu┼čtur.

GoldmanÔÇÖ─▒n bireyci analizi, kendi anar┼čizmiyle d├╝zg├╝n bir ┼čekilde ba─člant─▒l─▒d─▒r ve bunu bir kez daha yelpazenin her yerindeki anar┼čistler i├žin ke┼čfedilmesi gereken iyi bir ┼čey olarak g├Âr├╝yorum.

ÔÇťAnar┼čizm insan─▒ d├╝┼č├╝nmeye, ara┼čt─▒rmaya, her ├Ânermeyi analiz etmeye ├ža─č─▒r─▒r; ancak ortalama bir okuyucunun beyin kapasitesini ├žok fazla zorlamamak i├žin, ben de bir tan─▒mla ba┼člayaca─č─▒m ve daha sonra ikincisini detayland─▒raca─č─▒m.

ANAR┼×─░ZM: ─░nsan yap─▒m─▒ yasalarla s─▒n─▒rland─▒r─▒lmam─▒┼č ├Âzg├╝rl├╝─če dayal─▒ yeni bir sosyal d├╝zen felsefesi; t├╝m h├╝k├╝met bi├žimlerinin ┼čiddete dayand─▒─č─▒ ve bu nedenle yanl─▒┼č ve zararl─▒ oldu─ču kadar gereksiz oldu─ču teorisi.

Yeni toplumsal d├╝zen elbette ya┼čam─▒n materyalist temeline dayanmaktad─▒r; ancak t├╝m Anar┼čistler g├╝n├╝m├╝zdeki temel k├Ât├╝l├╝─č├╝n ekonomik bir k├Ât├╝l├╝k oldu─ču konusunda hemfikir olsalar da bu k├Ât├╝l├╝─č├╝n ├ž├Âz├╝m├╝n├╝n ancak ya┼čam─▒n her a┼čamas─▒n─▒n ÔÇô bireysel oldu─ču kadar kolektif, i├žsel oldu─ču kadar d─▒┼čsal a┼čamalar─▒n da ÔÇô dikkate al─▒nmas─▒yla sa─članabilece─čini savunmaktad─▒rlar.ÔÇŁ

T├╝m tahakk├╝m ve hiyerar┼čik ┼čiddeti ele┼čtiren bir etik ├žer├ževe olarak anar┼čizm fikri, yaln─▒zca ÔÇťegoistlerin birlikleriÔÇŁ ├╝zerine kurulu g├Ân├╝ll├╝ bir toplum fikriyle g├╝zel bir ┼čekilde e┼čle┼čmekle kalmaz, ayn─▒ zamanda anar┼čistlerin tek istedi─činin kaos ve y─▒k─▒m oldu─ču fikrini do─črudan ├ž├╝r├╝tmeye yard─▒mc─▒ olur. Ger├žekte, kariyerinin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ bireyci anar┼čizminin, olsa olsa, en ├žok sevgiye adanm─▒┼č oldu─čunu kan─▒tlamakla ge├žirdi.

Goldman ayn─▒ zamanda kendisini ahlaka kar┼č─▒ sad─▒k biri olarak g├Âr├╝yordu ki bu ├Âzellikle sa─č liberteryenler i├žin bir t├╝r k─▒rm─▒z─▒ bayrak gibi g├Âr├╝nebilir. Ne de olsa anar┼čizm ahlaki bir duru┼č, de─čil mi? GoldmanÔÇÖ─▒n ahlak konusundaki duru┼ču kli┼čele┼čmi┼č sahte egoist ÔÇťne istersen yapÔÇŁ de─čildir (ya da belki de en iyimser bi├žimiyle ├Âyledir). Daha ziyade, ele┼čtirisi hem Nietzsche hem de Stirner okumalar─▒na ve her ikisinin de kendi y├Ântemleriyle ahlak─▒n arzu ve ├Âzerkli─či bast─▒rma, ahlaks─▒zla┼čt─▒rma, a├žl─▒ktan ├Âlenleri de─čil de a├žl─▒ktan ├Âlenleri cezaland─▒rma ve ├Âzg├╝r ifadeyi cezaland─▒rmak i├žin toplumsal tahakk├╝m kavram─▒n─▒ y├╝celtme e─čilimine nas─▒l sald─▒rd─▒klar─▒na dayanmaktad─▒r. Ahlak ele┼čtirisi, ahlak─▒ ├Âzerkli─či k─▒s─▒tlayan ve toplumsal bir organ taraf─▒ndan dayat─▒lan bir dizi yasa olarak g├Ârmesi anlam─▒nda yatarken, temelde pozitif olan ├Âzg├╝rl├╝k eti─či kendisini mutlak olarak bireycilik ve ├Âzg├╝rl├╝k lehine konumland─▒r─▒r. Ahlak kar┼č─▒t─▒ anar┼čizm alan─▒n─▒n tamam─▒n─▒ tart─▒┼č─▒rken d├╝┼č├╝n├╝rlerin ahlak kavram─▒n─▒ nas─▒l kulland─▒klar─▒ ve uygulad─▒klar─▒ konusunda dikkatli olmal─▒y─▒z.

Rai lingÔÇÖin bahsetti─či gibi ahlaka y├Ânelik egoist ele┼čtiriler (GoldmanÔÇÖ─▒n sosyal dogma ve grup d├╝┼č├╝ncesine y├Ânelik ele┼čtirilerinin ├Âtesinde) en az─▒ndan k─▒smen pek ├žok ahlaki iddiay─▒ ├ževreleyen kimli─čin kat─▒l─▒─č─▒ ile ilgilenme e─čilimindedir ki bu da s─▒kl─▒kla sa─č-├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ m├╝lkiyet ve benzeri anlay─▒┼člara uygulan─▒r. Dyer Lum kendi ele┼čtirisini kapitalist do─čal haklar fikirlerine, ├Âzellikle de do─čal olarak ortaya ├ž─▒kan durumlarda mevcut olan ak─▒┼čkanl─▒kla nas─▒l ba┼ča ├ž─▒kmay─▒ reddettiklerine uygular ve bu noktada egoistleri (Goldman dahil) yank─▒layarak sona erer. Yine de bu ele┼čtiriler belirli do─čal hak anlay─▒┼člar─▒n─▒n ├Âtesine uzanmaktad─▒r.

M├╝lkiyet, mutualistler ve baz─▒ egoistler i├žin, bireysel kimlik ve eylemlili─čin maksimizasyonu olarak ├žok daha ├Ânemlidir. Mutualistler Goldman, Stirner ve NietzscheÔÇÖnin radikal bireycili─čini kullanarak hem solu hem de sa─č─▒ bireysel olarak ÔÇťgrup d├╝┼č├╝ncesineÔÇŁ ve devlet├žili─če geri d├Ând├╝kleri i├žin ele┼čtirebilirler. Asl─▒nda bir├žok egoist, ÔÇťNAPÔÇŁ ya da LockeÔÇÖcu m├╝lkiyet haklar─▒ gibi kavramlar─▒ bile toplumun elindeki d─▒┼čsal g├╝├ž uygulamalar─▒ olarak g├Ârmeleri bak─▒m─▒ndan kendilerini kapitalist-bireycilerden belirgin bir ┼čekilde farkl─▒ konumland─▒r─▒r ki bu da mutualistlerin m├╝lkiyet sistemlerine y├Ânelik ele┼čtirilerini k─▒smen a├ž─▒klar. Hem mutualistler hem de egoistler, m├╝lkiyeti ak─▒┼č halinde ve tekeli de bir g├╝├ž kullan─▒m─▒ olarak de─čerlendirecektir.

Emma Goldman elbette bir kom├╝nistti, ancak toplum diktat├Ârl├╝─č├╝ istedi─či anlam─▒nda bir Marksist de─čil, ├Âzel m├╝lkiyeti destekleyen g├╝├žlerin mutlak bir ┼čekilde ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ istedi─či anlam─▒nda bir kom├╝nistti. Burada mutualistler, eski dostu De CleyreÔÇÖin yan─▒nda yer alarak, m├╝lkiyetin ve bireysel m├╝lkiyetin do─črudan g├╝├ž gerektirmesine ra─čmen, insanlar─▒n kendi ├Âzerkliklerini kullanarak savunmalar─▒n─▒n da bir t├╝r m├╝lkiyet ve dolay─▒s─▒yla ├Âzg├╝rle┼čtirici bir m├╝lkiyet olarak anla┼č─▒labilece─či konusunda ─▒srar edeceklerdir.

Ancak bu, onun ele┼čtirisinin pek ├žok a├ž─▒dan ger├žek ve ge├žerli olmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmez. Kapitalist m├╝lkiyet kimli─činin kat─▒l─▒─č─▒, LockeÔÇÖcu m├╝lkiyet teorisinin g├Âr├╝n├╝┼čteki esnek olmay─▒┼č─▒, tekelle┼čmeye ve alt s─▒n─▒f─▒n devam eden talihsizli─čine y├Ânelik yayg─▒n sa─č kanat deste─či, devlet kaynakl─▒ engellere ra─čmen kar┼č─▒l─▒kl─▒ yard─▒mla┼čma i├žin m├╝cadele eden bir hareket olarak anar┼či ÔÇô t├╝m bunlar, bir kavram olarak m├╝lkiyetin nas─▒l otoriterli─če yol a├žabilece─čine ve m├╝lkiyetin (├Âzellikle devlet taraf─▒ndan s├╝rd├╝r├╝len ve desteklenen modern kapitalist m├╝lkiyetin) ─▒slah─▒n─▒n anar┼čist devrim i├žin nas─▒l bir g├╝├ž olabilece─čine dair ├Ânemli dersler sunmaktad─▒r. Bu nedenle De Cleyre hem GoldmanÔÇÖ─▒ hem de Kamula┼čt─▒rmaÔÇÖy─▒ anar┼čist bir ilke olarak savundu─ču bir makale yay─▒nlad─▒ ve baz─▒ piyasac─▒ meslekta┼člar─▒n─▒n aksine mevcut m├╝lkiyet normlar─▒n─▒n sayg─▒m─▒z─▒ hak etmedi─či konusunda ─▒srar etti. Ve hala da hak etmiyorlar.

Emma GoldmanÔÇÖ─▒n miras─▒ hakl─▒ olarak g├╝├žl├╝d├╝r. Onun Kropotkin ve Stirner sentezi olduk├ža yarat─▒c─▒yd─▒. Nietzsche okumas─▒ devrimciydi. Goldman anar┼čist harekete ihtiyac─▒ olan bir ┼čeyi verdi: anar┼čist olmayan, bireyci felsefenin kapsaml─▒ bir tan─▒t─▒m─▒ ve ard─▒ndan sentezden liberter bir eti─čin in┼čas─▒. Anar┼čizmini Stirner ve NietzscheÔÇÖden ald─▒klar─▒yla birlikte demokrasiyi, iktidar─▒, sol h├╝k├╝met├žili─či, ├žo─čunluk├žulu─ču ele┼čtirmek i├žin kulland─▒ ve bu s├╝re├žte anar┼čist hareketi ├Âne ├ž─▒karan pek ├žok ┼čeyin vurgulanmas─▒na yard─▒mc─▒ oldu. C4SS i├žin yazd─▒─č─▒m ilk yaz─▒da ifade etti─čim gibi, ÔÇťDireni┼čimiz ├Âzg├╝r, dinamik ve bireysel hayal g├╝c├╝ etraf─▒nda d├Ânmelidir.ÔÇŁ GoldmanÔÇÖ─▒n bireyci analizi ve topluma, demokrasiye, solculu─ča vs. y├Ânelik ele┼čtirisi ile ula┼čmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ┼čey buydu. Kaba ├žo─čunluk├žuluktan ├žok ama ├žok daha derine inen bir anar┼čist etik.

G├╝n├╝n sonunda, benim anar┼čizmim radikal bir ┼čekilde bireyci, ├Âznelci ve ak─▒┼čkan bir anar┼čizmdir. Lum, Nietzsche, Stirner ve Goldman, bu insanlar─▒ neyin anar┼čist yap─▒p yapmad─▒─č─▒na dair tart─▒┼čmalar ne olursa olsun, kendi otorite ve anar┼čist direni┼č alg─▒lar─▒m─▒za yard─▒mc─▒ olabilecek ke┼čfedilmeye de─čer analizlere sahiptir. En az─▒ndan bir anlamda piyasa anar┼čizmi de dahil olmak ├╝zere ÔÇťbireycilikÔÇŁ ile u─čra┼čt─▒─č─▒n─▒ iddia eden bir anar┼čizm i├žin, yak─▒n tarihin en azg─▒n bireyci felsefi projelerinden birini daha fazla ara┼čt─▒rmaya de─čer. Bu, piyasa anar┼čizmi ile milyonlarca farkl─▒ bireyci, egoist ve anar┼čist yorum aras─▒ndaki kesi┼čmenin sonu de─čil, daha ziyade bir s─▒├žrama noktas─▒d─▒r. Bence ileriye d├Ân├╝k olarak ┼ču temel soru sorulabilir: Egoizm kendi analizimizi nas─▒l etkileyebilir? Bizi ne ┼čekilde d├╝┼č├╝nmeye, sorgulamaya ve misilleme yapmaya iter?




Source: C4ss.org